Phòng viêm tiết niệu ở phụ nữ

Những nguyên nhân

Đường tiết niệu kéo dài từ thận đến lỗ tiểu và có không ít nguyên nhân gây viêm đường tiết niệu, trong đó nữ giới có tỉ lệ mắc bệnh nhiều hơn nam giới, bởi cấu tạo của niệu đạo nữ giới ngắn hơn, lỗ tiểu lại gần với hậu môn dễ bị nhiễm bẩn. Đó là chưa kể phụ nữ trong những ngày kinh nguyệt hoặc thời kỳ mang thai nếu như vệ sinh không sạch sẽ rất dễ viêm đường tiết niệu hoặc có thói quen tắm bồn là điều kiện tiện dụng cho vi sinh vật gây bệnh xâm nhập đường tiết niệu. Bên cạnh đó, tại tuổi trưởng thành nếu không vệ sinh sạch sẽ trước và sau lúc quan hệ tình dục hoặc quan hệ tình dục bừa bãi là một trong những nguyên nhân gây viêm đường tiết niệu.

Một số trường hợp mắc bệnh sỏi đường tiết niệu (sỏi thận, niệu quản, bàng quang, niệu đạo) rất dễ dẫn đến viêm đường tiệt niệu. Căn nguyên gây viêm đường tiết niệu cốt yếu do vi khuẩn (chiếm tỉ lệ 70%) hoặc vi nấm. Vi khuẩn thường hay gặp nhất là E.coli, Proteus, Enterobacter, tụ cầu loại gặp nhiều đặc biệt S. epiermitidis (tụ cầu da), S. saprophyticus (tụ cầu hoại sinh). Đối với vi nấm thường gặp là Candida albicans.

Ngoài ra, có 1 số yếu tố dễ dàng gây nguy cơ mắc bệnh viêm đường tiết niệu tại phụ nữ, đó là thói quen uống ít nước làm cho việc đào thải chất cặn bã chậm lại hoặc thói quen nhịn tiểu làm cho nước tiểu ứ đọng kéo dài tạo điều kiện cho vi khuẩn, vi nấm tồn ở và phát triển gây bệnh. Một số trượng hợp do đi giày cao gót liên tục khiến hông và xương sống bị ảnh hưởng, gây nên tiểu một thể không đều, dễ bị viêm nhiễm đường tiết niệu. Ngoài ra, 1 số tác nhái đề cập đến vai trò di truyền trong viêm đường tiết niệu ở nữ giới, có nghĩa là do gen chỉ huy hoạt động của hệ thống tiết niệu bị lỗi. Hoặc do rối loạn thần kinh thực vật chỉ huy, quản lý hoạt động của bàng quang gây rối loạn tiểu tiện thể có thể gây nên viêm đường tiết niệu.

Cần làm xét nghiệm nước tiểu để tìm căn nguyên gây bệnh.

Triệu chứng

Viêm tiết niệu tại phụ nữ thường có hiện tượng buồn tiểu và rất muốn đi tiểu, có cảm giác đau, tức tại bụng dưới (tương ứng với bàng quang), nhất là khi đi tiểu. Người bệnh có thể đi tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục, có mùi khai nồng. Các triệu chứng này ngày một nặng thêm. Một số trường hợp có sốt do viêm cấp, nếu như bị nhiễm trùng đường tiết niệu tại niệu quản, thận, có thể đau ê ẩm vùng thắt lưng. Nhiều trường hợp xuất hiện tiểu đêm, thậm chí tiểu dầm.

Viêm đường tiết niệu tại phụ nữ ví dụ không được phát hiện, chữa trị đúng và người bệnh không thực hiện nghiêm túc do chủ quan, xem thường có thể gây biến chứng viêm đường tiết niệu lan rộng (nhiều bộ phận của đường tiết niệu bị viêm nhiễm), nguy hiểm đặc biệt gây viêm thận, hậu quả có thể suy thận. Từ viêm đường tiết niệu, vi sinh vật gây bệnh có thể về máu gây nhiễm trùng huyết.

Để chẩn đoán viêm đường tiết niệu tại phụ nữ, ngoài các triệu chứng lâm sàng, cần làm xét nghiệm nước tiểu để tìm căn nguyên gây bệnh (vi khuẩn, vi nấm). Trên cửa hàng nuôi cấy vi khuẩn, phân lập được vi khuẩn, có thể thực hiện kỹ thuật kháng sinh đồ để tìm kháng sinh có tác dụng mạnh nhất đối với vi khuẩn gây bệnh. Bên cạnh đó, cần siêu âm hệ tiết niệu (thận, niệu quản, bàng quang) để phát hiện sự viêm nhiễm và các tác nhân gây cản trở sự lưu thông nước tiểu (sỏi, di dạng, u…). Trong trường hợp nhu yếu có thể nội soi (nội soi bàng quang), chụp X-quang, hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT), rất tốt hơn nữa là chụp cộng hưởng từ (MRI).

Thường có hiện tượng buồn tiểu và rất muốn đi tiểu, có cảm giác đau, tức ở bụng dưới

Nguyên tắc điều trị

Nguyên tắc điều trị viêm đường tiết niệu là sử dụng kháng sinh, đủ liều lượng. Nếu xác định được loại vi khuẩn gì và có kết quả của kháng sinh đồ. Bác sĩ điều trị sẽ cân nhắc, xem xét nên sử dụng kháng sinh gì là tốt nhất, bởi vì, còn tùy thuộc vào đối tượng bị bệnh (đang mang thai, người có tuổi, thể trạng dị ứng…). Vì vậy, người bệnh không nên ngại đi khám bệnh và không được tự chẩn đoán bệnh cho mình và không tự mua thuốc kháng sinh để điều trị.

Để phòng bệnh viêm đường tiết niệu ở phụ nữ, đầu tiên cần vệ sinh vùng kín sạch sẽ hàng ngày, đặc biệt thời kỳ hành kinh, mang thai hoặc trước và sau quan hệ tình dục. Khi dùng nước để rửa cần được dội từ trước ra sau để tránh nhiễm bẩn từ hậu môn và mỗi lần đi đại tiện thể xong, sử dụng giấy vệ sinh, cần lau từ trước ra sau. Sau khi quan hệ tình dục nên đi tiểu ngay để nước tiểu đẩy vi khuẩn ra khỏi niệu đạo, tránh viêm ngược dòng. Cần uống đủ lượng nước hàng ngày (khoảng 1,5 - 2,0 lít) bao gồm cả lượng nước có trong rau, canh, hoa quả…

Căn nguyên gây viêm đường tiết niệu chủ yếu do vi khuẩn chiếm tỉ lệ 70%

ThS.BS. BÙI MAI HƯƠNG